Աշակերտի Ուղեկից - Ուսումնական Հարթակ

Մաթեմատիկա

Բազմապատկման Աղյուսակ (1-ից 10)

1	2	3	4	5	6	7	8	9	10
1×1=1	2×1=2	3×1=3	4×1=4	5×1=5	6×1=6	7×1=7	8×1=8	9×1=9	10×1=10
1×2=2	2×2=4	3×2=6	4×2=8	5×2=10	6×2=12	7×2=14	8×2=16	9×2=18	10×2=20
1×3=3	2×3=6	3×3=9	4×3=12	5×3=15	6×3=18	7×3=21	8×3=24	9×3=27	10×3=30
1×4=4	2×4=8	3×4=12	4×4=16	5×4=20	6×4=24	7×4=28	8×4=32	9×4=36	10×4=40
1×5=5	2×5=10	3×5=15	4×5=20	5×5=25	6×5=30	7×5=35	8×5=40	9×5=45	10×5=50
1×6=6	2×6=12	3×6=18	4×6=24	5×6=30	6×6=36	7×6=42	8×6=48	9×6=54	10×6=60
1×7=7	2×7=14	3×7=21	4×7=28	5×7=35	6×7=42	7×7=49	8×7=56	9×7=63	10×7=70
1×8=8	2×8=16	3×8=24	4×8=32	5×8=40	6×8=48	7×8=56	8×8=64	9×8=72	10×8=80
1×9=9	2×9=18	3×9=27	4×9=36	5×9=45	6×9=54	7×9=63	8×9=72	9×9=81	10×9=90
1×10=10	2×10=20	3×10=30	4×10=40	5×10=50	6×10=60	7×10=70	8×10=80	9×10=90	10×10=100

Կրճատ Բազմապատկման և Հանրահաշվական Բանաձևեր

(a + b)² = a² + 2ab + b²
(a - b)² = a² - 2ab + b²
a² - b² = (a - b)(a + b)
(a + b)³ = a³ + 3a²b + 3ab² + b³
Քառակուսային հավասարման արմատների բանաձևը (Դիսկրիմինանտ): D = b² - 4ac, x = (-b ± √D) / 2a

Ֆիզիկա

Հիմնական Մեծություններ, Օրենքներ և Բանաձևեր

Արագություն (v): v = S / t (որտեղ S-ը ճանապարհն է, t-ն՝ ժամանակը)
Անցած ճանապարհ հավասարաչափ շարժման դեպքում (S): S = v * t
Ժամանակ (t): t = S / v
Արագացում (a): a = (v - v0) / t (որտեղ v-ն վերջնական արագությունն է, v0-ն՝ սկզբնական)
Արագություն հավասարաչափ արագացող շարժման դեպքում (v): v = v0 + a * t
Անցած ճանապարհ արագացող շարժման դեպքում (S): S = v0 * t + (a * t^2) / 2
Խտություն (ro): ro = m / V (որտեղ m-ը զանգվածն է, V-ն՝ ծավալը)
Զանգված (m): m = ro * V
Ծավալ (V): V = m / ro
Մարմնի կշիռ (P): P = m * g (որտեղ g-ն մոտավորապես 9.8 կամ 10 Ն/կգ է)
Նյուտոնի առաջին օրենք (իներցիայի օրենք): Մարմինը պահպանում է իր հանգիստը կամ ուղղագիծ հավասարաչափ շարժման վիճակը, քանի դեռ նրա վրա այլ ուժեր չեն ազդում:
Նյուտոնի երկրորդ օրենք: F = m * a (որտեղ F-ը ուժն է, m-ը՝ զանգվածը, a-ն՝ արագացումը)
Նյուտոնի երրորդ օրենք: Մարմինները փոխազդում են իրար վրա մոդուլով հավասար և ուղղությամբ հակառակ ուժերով (F1 = -F2):
Տիեզերական ձգողության օրենք: F = G * (m1 * m2) / r^2
Առաձգականության ուժ (Հուկի օրենք) (F առ): F առ = k * dL (որտեղ k-ն կոշտությունն է, dL-ը՝ երկարացումը)
Սահքի շփման ուժ (F շփ): F շփ = mu * N (որտեղ mu-ն շփման գործակիցն է, N-ը՝ հենարանի հակազդեցության ուժը)
Ճնշում (p): p = F / S (որտեղ F-ը ճնշող ուժն է, S-ն՝ մակերեսը)
Հիդրոստատիկ ճնշում (p): p = ro * g * h (որտեղ ro-ն հեղուկի խտությունն է, h-ը՝ սյան բարձրությունը)
Արքիմեդյան ուժ (FA): FA = ro հեղ * g * V (հեղուկում կամ գազում մարմնի վրա ազդող դուրսպրծնող ուժ)
Մեխանիկական աշխատանք (A): A = F * S * cos(alpha)
Հզորություն (N): N = A / t = F * v
Կինետիկ էներգիա (Ek): Ek = (m * v^2) / 2
Պոտենցիալ էներգիա երկրի մակերևույթին (Ep): Ep = m * g * h
Պոտենցիալ էներգիա դեֆորմացված զսպանակի (Ep): Ep = (k * dL^2) / 2
Լրիվ մեխանիկական էներգիայի պահպանման օրենք: Փակ համակարգում, եթե գործում են միայն պահպանողական ուժեր, լրիվ մեխանիկական էներգիան մնում է հաստատուն:
Մեխանիկայի ոսկե կանոն: Ոչ մի մեխանիկական սարք շահում չի տալիս աշխատանքի մեջ:
Օգտակար գործողության գործակից (ՕԳԳ - eta): eta = (A օգ / A լր) * 100%
Լծակի հավասարության պայման: F1 * l1 = F2 * l2
Ազատ անկման արագացում (g): g = 9.81 մ/վ քառակուսի (կամ մոտավորապես 10 մ/վ քառակուսի)
Իմպուլս (շարժման քանակ) (p): p = m * v
Իմպուլսի պահպանման օրենք: Մարմինների փակ համակարգի իմպուլսների վեկտորական գումարը փոխազդեցությունների ընթացքում չի փոխվում:
Տատանման պարբերություն (T): T = t / N = 1 / nu (որտեղ nu-ն հաճախությունն է)
Մաթեմատիկական ճոճանակի պարբերություն: T = 2 * pi * sqrt(l / g)
Զսպանակավոր ճոճանակի պարբերություն: T = 2 * pi * sqrt(m / k)
Ալիքի երկարություն (lambda): lambda = v * T = v / nu
Տեսակարար ջերմունակություն (c): Q = c * m * (t2 - t1)
Հալման տեսակարար ջերմություն (Q): Q = lambda հալ * m
Գոլորշիացման տեսակարար ջերմություն (Q): Q = L * m
Վառելիքի այրման ջերմություն (Q): Q = q * m
Թերմոդինամիկայի առաջին օրենք: Համակարգին հաղորդված ջերմաքանակը ծախսվում է ներքին էներգիայի փոփոխության և արտաքին ուժերի դեմ աշխատանք կատարելու վրա (Q = dU + A):
Իդեալական գազի վիճակի հավասարում (Մենդելեև-Կլապեյրոնի): p * V = (m / M) * R * T
Բոյլ-Մարիոտի օրենք (իզոթերմ պրոցես): p1 * V1 = p2 * V2 (երբ T-ն հաստատուն է)
Գեյ-Լյուսակի օրենք (իզոբար պրոցես): V1 / T1 = V2 / T2 (երբ p-ն հաստատուն է)
Շառլի օրենք (իզոխոր պրոցես): p1 / T1 = p2 / T2 (երբ V-ն հաստատուն է)
Հարաբերական խոնավություն (varphi): varphi = (ro / ro հագ) * 100%
Էլեկտրական լիցք (q): q = I * t
Կուլոնի օրենք: F = k * (q1 * q2) / r^2
Հոսանքի ուժ (I): I = q / t (Օհմի օրենք շղթայի տեղամասի համար՝ I = U / R)
Էլեկտրական լարում (U): U = A / q = I * R
Հաղորդչի դիմադրություն (R): R = ro մետ * (l / S)
Օհմի օրենք ամբողջ շղթայի համար: I = E / (R + r) (որտեղ E-ն էլեկտրաշարժիչ ուժն է, r-ը՝ ներքին դիմադրությունը)
Հոսանքի աշխատանք (A): A = U * I * t = I^2 * R * t
Հոսանքի հզորություն (P): P = U * I = I^2 * R
Ջոուլ-Լենցի օրենք (ջերմային քանակ): Q = I^2 * R * t
Հաջորդական միացում: I = I1 = I2, U = U1 + U2, R = R1 + R2
Զուգահեռ միացում: I = I1 + I2, U = U1 = U2, 1/R = 1/R1 + 1/R2
Մագնիսական հոսք (Phi): Phi = B * S * cos(alpha)
Ամպերի ուժ: FA = I * B * l * sin(alpha)
Լորենցի ուժ: FL = q * v * B * sin(alpha)
Էլեկտրամագնիսական ինդուկցիայի օրենք: Ei = - (dPhi / dt)
Լույսի բեկման օրենք (Սնելլիուսի): sin(alpha) / sin(beta) = n2 / n1
Բարակ ոսպնյակի բանաձև: 1 / F = 1 / d + 1 / f
Ոսպնյակի օպտիկական ուժ (D): D = 1 / F (չափվում է դիոպտրիաներով)
Լույսի արագությունը վակուումում (c): c = 3 * 10^8 մ/վ
Էյնշտեյնի զանգվածի և էներգիայի կապի օրենք: E = m * c^2
Ֆոտոէֆեկտի հավասարում: h * nu = A ել + (m * v^2) / 2

Քիմիա

Պարբերական Համակարգի Հիմնական Տարրեր

Կարգաթիվ	Քիմիական նշան	Անվանում	Ատոմային զանգված
1	H	Ջրածին	1
2	He	Հելիում	4
3	Li	Լիթիում	7
4	Be	Բերիլիում	9
5	B	Բոր	11
6	C	Ածխածին	12
7	N	Ազոտ	14
8	O	Թթվածին	16
9	F	Ֆտոր	19
10	Ne	Նեոն	20
11	Na	Նատրիում	23
12	Mg	Մագնեզիում	24
13	Al	Ալյումին	27
14	Si	Սիլիցիում (Սրճաջուր)	28
15	P	Ֆոսֆոր	31
16	S	Ծծումբ	32
17	Cl	Քլոր	35.5
18	Ar	Արգոն	40
19	K	Կալիում	39
20	Ca	Կալցիում	40
21	Sc	Սկանդիում	45
22	Ti	Տիտան	48
23	V	Վանադիում	51
24	Cr	Քրոմ	52
25	Mn	Մանգան	55
26	Fe	Երկաթ	56
27	Co	Կոբալտ	59
28	Ni	Նիկել	59
29	Cu	Պղինձ	64
30	Zn	Ցինկ	65
31	Ga	Գալիում	70
32	Ge	Գերմանիում	73
33	As	Մկնդեղ	75
34	Se	Սելեն	79
35	Br	Բրոմ	80
36	Kr	Կրիպտոն	84
37	Rb	Ռուբիդիում	85
38	Sr	Ստրոնցիում	88
39	Y	Իտրիում	89
40	Zr	Ցիրկոնիում	91
41	Nb	Նիոբիում	93
42	Mo	Մոլիբդեն	96
43	Tc	Տեխնեցիում	98
44	Ru	Ռութենիում	101
45	Rh	Ռոդիում	103
46	Pd	Պալադիում	106
47	Ag	Արծաթ	108
48	Cd	Կադմիում	112
49	In	Ինդիում	115
50	Sn	Անագ	119
51	Sb	Ծնկհանք (Ծարիր)	122
52	Te	Տելուր	128
53	I	Յոդ	127
54	Xe	Քսենոն	131
55	Cs	Ցեզիում	133
56	Ba	Բարիում	137
57	La	Լանթան	139
58	Ce	Ցերիում	140
59	Pr	Պրեզեոդիմ	141
60	Nd	Նեոդիմ	144
61	Pm	Պրոմետիում	145
62	Sm	Սամարիում	150
63	Eu	Եվրոպիում	152
64	Gd	Գադոլինիում	157
65	Tb	Տերբիում	159
66	Dy	Դիսպրոզիում	162
67	Ho	Հոլմիում	165
68	Er	Էրբիում	167
69	Tm	Թուլիում	169
70	Yb	Իտերբիում	173
71	Lu	Լուտեցիում	175
72	Hf	Հաֆնիում	178
73	Ta	Տանտալ	181
74	W	Վոլֆրամ	184
75	Re	Ռենիում	186
76	Os	Օսմիում	190
77	Ir	Իրիդիում	192
78	Pt	Պլատին	195
79	Au	Ոսկի	197
80	Hg	Սնդիկ	201
81	Tl	Թալիում	204
82	Pb	Կապար	207
83	Bi	Բիսմութ	209
84	Po	Պոլոնիում	209
85	At	Աստատ	210
86	Rn	Ռադոն	222
87	Fr	Ֆրանսիում	223
88	Ra	Ռադիում	226
89	Ac	Ակտինիում	227
90	Th	Թորիում	232
91	Pa	Պրոտակտինիում	231
92	U	Ուրան	238
93	Np	Նեպտունիում	237
94	Pu	Պլուտոնիում	244
95	Am	Ամերիցիում	243
96	Cm	Կյուրիում	247
97	Bk	Բերկլիում	247
98	Cf	Կալիֆորնիում	251
99	Es	Էյնշտեյնիում	252
100	Fm	Ֆերմիում	257
101	Md	Մենդելևիում	258
102	No	Նոբելիում	259
103	Lr	Լաուրենսիում	266
104	Rf	Ռեզերֆորդիում	267
105	Db	Դուբնիում	268
106	Sg	Սիբորգիում	269
107	Bh	Բորիում	270
108	Hs	Հասիում	277
109	Mt	Մայտներիում	278
110	Ds	Դարմշտադտիում	281
111	Rg	Ռյոենգենիում	282
112	Cn	Կոպեռնիցիում	285
113	Nh	Նիհոնիում	286
114	Fl	Ֆլերովիում	289
115	Mc	Մոսկովիում	290
116	Lv	Լիվերմորիում	293
117	Ts	Տենեսին	294
118	Og	Օգանեսոն	294

Կենսաբանություն

Հասկացություն / Տերմին	Բաժին	Բացատրություն / Նկարագրություն
Բջջաթաղանթ	Բջջաբանություն	Բջջի արտաքին շերտը, որը կարգավորում է նյութերի մուտքն ու ելքը:
Ցիտոպլազմա	Բջջաբանություն	Բջջի ներքին կիսահեղուկ միջավայրը:
Կորիզ	Բջջաբանություն	Գենետիկական նյութը (ԴՆԹ) պարունակող հիմնական օրգանոիդը:
Միտոքոնդրիում	Բջջաբանություն	Բջջի էներգիայի աղբյուրը («էլեկտրակայան»):
Ռիբոսոմ	Բջջաբանություն	Սպիտակուցների սինթեզն իրականացնող ոչ թաղանթային օրգանոիդ:
Հարթ Էնդոպլազմային ցանց	Բջջաբանություն	Մասնակցում է լիպիդների և ածխաջրերի սինթեզին:
Հատիկավոր Էնդոպլազմային ցանց	Բջջաբանություն	Ծածկված է ռիբոսոմներով, մասնակցում է սպիտակուցների փոխադրմանը:
Գոլջիի համակարգ	Բջջաբանություն	Նյութերի կուտակման, փաթեթավորման և արտահանման համակարգ:
Լիզոսոմ	Բջջաբանություն	Մարսողական ֆերմենտներ պարունակող բջջային օրգանոիդ:
Վակուոլ	Բջջաբանություն	Բջջային հյութով լցված խոռոչ, կարևոր է տուրգորի համար:
Քլորոպլաստ	Բջջաբանություն	Ֆոտոսինթեզ իրականացնող կանաչ պլաստիդ բույսերի մոտ:
Քրոմոպլաստ	Բջջաբանություն	Կարմիր, դեղին կամ նարնջագույն գունանյութեր պարունակող պլաստիդ:
Լեյկոպլաստ	Բջջաբանություն	Անգույն պլաստիդ, որը կուտակում է պահեստային նյութեր (օսլա):
Ցենտրոսոմ	Բջջաբանություն	Բջջային կենտրոն, որը մասնակցում է բջջի բաժանմանը:
Ցիտոսկելետ	Բջջաբանություն	Բջջի ներքին հենային համակարգ (միկրոխողովակներ և թելիկներ):
Պլազմային թաղանթ	Բջջաբանություն	Կիսաթափանցիկ կառույց, որն ապահովում է ընտրողական թափանցելիություն:
Ֆագոցիտոզ	Բջջաբանություն	Պինդ մասնիկների կլանումը բջջի կողմից (բջջային կերակրում):
Պինոցիտոզ	Բջջաբանություն	Հեղուկի կաթիլների կլանումը բջջի կողմից:
Ապոպտոզ	Բջջաբանություն	Բջջի ծրագրավորված մահ, որը կարևոր է օրգանիզմի զարգացման համար:
Նորմալ Միտոզ	Բջջաբանություն	Սոմատիկ բջիջների անուղղակի բաժանում՝ քրոմոսոմների պահպանմամբ:
Մեյոզ	Բջջաբանություն	Սեռական բջիջների ձևավորման բաժանում, քրոմոսոմների կրկնակի կրճատմամբ:
Կարիոտիպ	Բջջաբանություն	Օրգանիզմի բջջի քրոմոսոմային հավաքակազմի բնութագիրը:
Գեն	Գենետիկա	Ժառանգականության հիմնական կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ միավորը:
Գենոտիպ	Գենետիկա	Օրգանիզմի գեների ամբողջությունը:
Ֆենոտիպ	Գենետիկա	Օրգանիզմի արտաքին և ներքին հատկանիշների ամբողջությունը:
Ալելային գեներ	Գենետիկա	Միևնույն գենի տարբեր ձևերը, որոնք տեղակայված են հոմոլոգ քրոմոսոմների միևնույն տեղամասերում:
Հոմոզիգոտ	Գենետիկա	Օրգանիզմ, որը տվյալ հատկանիշի նկատմամբ կրում է միանման ալելային գեներ:
Հետերոզիգոտ	Գենետիկա	Օրգանիզմ, որը տվյալ հատկանիշի նկատմամբ կրում է տարբեր ալելային գեներ:
Մուտացիա	Գենետիկա	Գենետիկական նյութի հանկարծակի և կայուն փոփոխություն:
ԴՆԹ	Մոլեկուլային կենսաբանություն	Դեզօքսիռիբոնուկլեինաթթու, որը պահպանում և փոխանցում է ժառանգական տեղեկատվությունը:
ՌՆԹ	Մոլեկուլային կենսաբանություն	Ռիբոնուկլեինաթթու, որն մասնակցում է սպիտակուցների սինթեզին:
Ֆերմենտ	Կենսաքիմիա	Կենսաբանական կատալիզատոր, որն արագացնում է քիմիական ռեակցիաները բջջում:
ԱՏՖ	Կենսաքիմիա	Ադենոզինեռֆոսֆատ, բջջում էներգիայի հիմնական կրողը:
Էկոհամակարգ	Էկոլոգիա	Կենդանի օրգանիզմների և շրջակա միջավայրի փոխկապակցված համակարգ:
Բիոցենոզ	Էկոլոգիա	Միևնույն տարածքում բնակվող կենդանի օրգանիզմների (բույսեր, կենդանիներ, մանրէներ) ամբողջությունը:
Բիոտոպ	Էկոլոգիա	Անկենդան բնության պայմանների ամբողջությունը, որտեղ բնակվում է բիոցենոզը:
Պրոդուցենտ	Էկոլոգիա	Օրգանիզմ (հիմնականում բույս), որն անօրգանական նյութերից սինթեզում է օրգանական նյութեր:
Կոնսումենտ	Էկոլոգիա	Պատրաստի օրգանիզմներով (սննդով) սնվող կենդանի օրգանիզմ:
Ռեդուցենտ	Էկոլոգիա	Օրգանիզմ (սնկեր, բակտերիաներ), որը մնացորդները քայքայում է անօրգանական նյութերի:
Սիմբիոզ	Էկոլոգիա	Տարբեր տեսակի օրգանիզմների փոխշահավետ կամ սերտ համակեցություն:
Մակաբուծություն	Էկոլոգիա	Փոխհարաբերություն, որտեղ մեկ օրգանիզմն ապրում է մյուսի հաշվին՝ վնաս պատճառելով նրան:
Մրցակցություն	Էկոլոգիա	Պայքար սննդի, տարածքի և այլ ռեսուրսների համար նույն կամ տարբեր տեսակների միջև:
Էվոլյուցիա	Էվոլյուցիոն ուսմունք	Կենդանի բնության պատմական զարգացման և աստիճանական փոփոխության պրոցես:
Բնական ընտրություն	Էվոլյուցիոն ուսմունք	Ավելի հարմարված օրգանիզմների գոյատևում և սերնդտվություն Դարվինի տեսությամբ:
Ադապտացիա	Էվոլյուցիոն ուսմունք	Օրգանիզմների հարմարվածությունը շրջակա միջավայրի պայմաններին:
Հոմոլոգ օրգաններ	Անատոմիա	Ծագումով միանման, բայց տարբեր ֆունկցիաներ կատարող օրգաններ:
Անալոգ օրգաններ	Անատոմիա	Ծագումով տարբեր, բայց նման ֆունկցիաներ կատարող օրգաններ:
Ռուդիմենտներ	Անատոմիա	Նախնիների մոտ զարգացած, բայց էվոլյուցիայի ընթացքում իրենց նշանակությունը կորցրած օրգաններ:
Ատավիզմ	Անատոմիա	Նախնիներին բնորոշ հատկանիշների հայտնվելը ժամանակակից օրգանիզմների մոտ:
Հոմեոստազ	Ֆիզիոլոգիա	Օրգանիզմի ներքին միջավայրի հարաբերական կայունության պահպանումը:
Նեյրոն	Նյարդային համակարգ	Նյարդային համակարգի հիմնական կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ միավորը (բջիջ):
Սինապս	Նյարդային համակարգ	Նեյրոնների միջև հաղորդման կամ կապի տեղամաս:
Արյան պլազմա	Ֆիզիոլոգիա	Արյան հեղուկ միջավայրը, որում լուծված են տարբեր նյութեր:
Էրիտրոցիտներ	Ֆիզիոլոգիա	Կարմիր արյան բջիջներ, որոնք թթվածին են տեղափոխում հեմոգլոբինի միջոցով:
Լեյկոցիտներ	Ֆիզիոլոգիա	Սպիտակ արյան բջիջներ, որոնք պաշտպանում են օրգանիզմը վարակներից:
Թրոմբոցիտներ	Ֆիզիոլոգիա	Արյան թիթեղիկներ, որոնք ապահովում են արյան մակարդումը:
Հորմոններ	Ֆիզիոլոգիա	Ներզատական գեղձերի արտադրած կենսաբանական ակտիվ նյութեր:
Իմունիտետ	Ֆիզիոլոգիա	Օրգանիզմի դիմադրողականությունը վարակների և օտարածին նյութերի նկատմամբ:
Անտիգեն	Իմունաբանություն	Օտարածին նյութ, որն օրգանիզմում առաջացնում է իմունային պատասխան:
Հակամարմին	Իմունաբանություն	Իմունային համակարգի սպիտակուցներ, որոնք չեզոքացնում են անտիգենները:
Տրասպիրացիա	Բուսաբանություն	Բույսերի կողմից ջրի գոլորշացման պրոցեսը տերևների միջոցով:
Միկորիզա	Բուսաբանություն	Սնկերի և բույսերի արմատների փոխշահավետ համակեցությունը:
Լիշեյներ (Քարաքոսեր)	Միկոլոգիա	Սնկերի և ջրիմուռների կամ ցիանոբակտերիաների սիմբիոտիկ օրգանիզմներ:
Բակտերիոֆագ	Մանրեաբանություն	Վիրուս, որը վարակում և ոչնչացնում է բակտերիաներին:
Սպոր	Մանրեաբանություն	Բազմացման և անբարենպաստ պայմաններում գոյատևման հատուկ բջիջ:
Կլոն	Գենետիկա	Միևնույն բջջից կամ օրգանիզմից անսեռ ճանապարհով ստացված գенеտիկորեն նույնական ժառանգներ:
Ֆոտոպերիոդիզմ	Ֆիզիոլոգիա	Օրգանիզմների պատասխան ռեակցիան լուսային օրվա տևողության փոփոխությանը:
Ռեֆլեքս	Նյարդային համակարգ	Օրգանիզմի պատասխան ռեակցիան գրգռիչին, որն իրականացվում է նյարդային համակարգի միջոցով:
Անպայմանական ռեֆլեքս	Նյարդային համակարգ	Բնածին, ժառանգաբար փոխանցվող ռեֆլեքս, որը բնորոշ է տվյալ տեսակին:
Պայմանական ռեֆլեքս	Նյարդային համակարգ	Կյանքի ընթացքում ձեռք բերված ռեֆլեքս հիմնված փորձի վրա:
Ցիտոպլազմային ժառանգություն	Գենետիկա	Հատկանիշների փոխանցում օրգանոիդների (միտոքոնդրիում, պլաստիդներ) ԴՆԹ-ի միջոցով:
Պոպուլյացիա	Էկոլոգիա	Միևնույն տեսակի առանձնյակների ամբողջությունը, որոնք երկար ժամանակ բնակվում են միևնույն տարածքում:

Հայոց լեզու

Հոմանիշների, Հականիշների և Համանունների Աղյուսակ

Բառ	Հոմանիշներ	Հականիշներ
Գեղեցիկ	Սիրուն, չքնաղ, հիասքանչ, գեղադեմ	Տգեղ, այլանդակ
Արագ	Շտապ, հպանցիկ, սլացիկ, արագընթաց	Դանդաղ, ծույլ, դանդաղընթաց
Խելացի	Խոհեմ, խելոք, խորագետ, խելահաս	Անխելք, հիմար, միամիտ
Բարի	Բարեհամբույր, գթասիրտ, մարդասեր	Չար, դաժան, անգութ
Մեծ	Խոշոր, հսկա, վիթխարի, ահագին	Փոքր, մանր, պզտիկ, փոքրիկ
Ուժեղ	Կորովի, հզոր, զորեղ, անպարտ	Թույլ, անզոր, տկար
Լույս	Պայծառություն, շող, լուսավորություն	Խավար, մութ, գիշեր
Ճշմարիտ	Իրական, ստույգ, անխեղաթյուր, ճիշտ	Սուտ, կեղծ, հնարովի, սխալ
Հարուստ	Ունևոր, ապահովված, շքեղ	Աղքատ, կարիքավոր, չքավոր
Խիզախ	Անվախ, քաջ, կտրիճ, հերոսական	Վախկոտ, երկչոտ, տկարասիրտ
Աշխատասեր	Գործունյա, եռանդուն, ջանասեր, գործնական	Ծույլ, անգործ, պարապ
Ուրախ	Զվարթ, հրճվալի, բերկրալի, խնդում	Տխուր, տրտում, վշտալի, տրտմած
Հին	Վաղեմի, հնագույն, մաշված, նախկին	Նոր, նորագույն, թարմ, ժամանակակից
Մաքուր	Անբիծ, պարզ, սրբատաշ, անաղարտ	Կեղտոտ, ապականված, անմաքուր
Հանգիստ	Խաղաղ, անդորր, լուռ, խաղաղասեր	Աղմկոտ, անհանգիստ, բուռն, աշխույժ
Անկեղծ	Բաց սիրտ, ուղղամիտ, վստահելի	Ստախոս, երկդիմի, նենգ, կեղծավոր
Բարձր	Վերին, կատարային, վեհ, բարձրաբերձ	Ցածր, խոնարհ, փոքր, ցածրադիր
Խորը	Անդունդային, ընդարձակ, հիմնավոր	Մակերեսային, ծծիկ, վերջնական
Թարմ	Նորաբողբոջ, զով, սառը, նորաստեղծ	Հնացած, նեխած, չորացած
Աղմկոտ	Աղմկալի, գրգռված, շշուկավոր	Լռելյայն, հանգիստ, անաղմուկ
Լայն	Ընդարձակ, բացված, բաց, ընդգրկուն	Նեղ, սեղմ, սահմանափակ
Հեշտ	Պարզ, մատչելի, անխոչընդոտ	Դժվար, բարդ, խճճված
Ծանր	Լիբեռ, լիքը, ծանրաբեռնված, դժվար	Թեթև, օդային, անկշիռ
Տաք	Տապ, ջերմ, տաքսուն, բորբոքված	Սառը, ցուրտ, սառցե
Քաղցր	Անուշ, շաքարային, համեղ	Դառը, տտիպ, անհամ
Ճիշտ	Ստույգ, անսխալ, հավաստի	Սխալ, սխալական, խաբեբա
Վատ	Անպիտան, վնասակար, չար	Լավ, հոյակապ, հիանալի
Լավ	Հոյակապ, հիանալի, հրաշալի	Վատ, անպիտան, վնասակար
Մթություն	Խավար, մութ, գիշեր	Լույս, պայծառություն, արև
Ցուրտ	Սառը, սառնամանիքային, սառցե	Տաք, ջերմ, տապ
Բարդ	Խճճված, դժվարին, խորին	Պարզ, հեշտ, մատչելի
Անվախ	Քաջ, կտրիճ, խիզախ, հերոս	Վախկոտ, երկչոտ, վկայական
Աղքատ	Կարիքավոր, չքավոր, անհարուստ	Հարուստ, ունևոր, ապահովված
Առատ	Բفور, առատաձեռն, հորդառատ	Սակավ, քիչ, անբավարար
Անձրևոտ	Խոնավ, ջրալի, թաց	Չոր, արևոտ, երաշտային
Բարեկամ	Ընկեր, ջերմեռանդ, մտերիմ	Թշնամի, ոսոխ, օտար
Թշնամի	Ոսոխ, հակառակորդ, մրցակից	Բարեկամ, ընկեր, եղբայր
Գովել	Օրհնել, բարձրացնել, փառաբանել	Հայհոյել, քննադատել, նախատել
Գողանալ	Հափշտակել, տանել, վերցնել	Վերադարձնել, նվիրել, տալ
Դժվար	Բարդ, ծանր, անլուծելի	Հեշտ, պարզ, մատչելի
Երկար	Ձգված, հեռավոր, տևական	Կարճ, սեղմ, համառոտ
Կարճ	Սեղմ, համառոտ, փոքր	Երկար, ձգված, հեռավոր
Թանկ	Արժեքավոր, գնահատելի, սիրելի	Էժան, անարժեք, անպիտան
Էժան	Անարժեք, մատչելի, հասարակ	Թանկ, արժեքավոր, շքեղ
Հայտնի	Նշանավոր, հռչակավոր, երևելի	Անհայտ, անծանոթ, անհիշատակ
Անհայտ	Անծանոթ, գաղտնի, թաքուն	Հայտնի, նշանավոր, բացահայտ
Նոր	Նորագույն, թարմ, ժամանակակից	Հին, վաղեմի, հնագույն
Անվերջ	Հավերժական, անսահման, անհուն	Կարճատև, սահմանափակ, վերջավոր
Առողջ	Կորովի, կազդուրված, ամուր	Հիվանդ, տկար, անառողջ
Հիվանդ	Տկար, ցավագին, անառողջ	Առողջ, կորովի, ամուր
Անվտանգ	Ապահով, անխոցելի, վստահելի	Վտանգավոր, սպառնալից, ռիսկային
Վտանգավոր	Սպառնալից, ռիսկային, վնասակար	Անվտանգ, ապահով, անխոցելի
Բաց	Ընդարձակ, պարզ, անծածկ	Փակ, կողպված, ծածկված
Փակ	Կողպված, ծածկված, գաղտնի	Բաց, ընդարձակ, պարզ
Խաղաղ	Անդորր, հանգիստ, ներդաշնակ	Անհանգիստ, պատերազմական, աղմկոտ
Պատերազմ	Կռիվ, բախում, ռազմ	Խաղաղություն, անդորր, համերաշխություն
Հաղթանակ	Հաջողություն, ձեռքբերում, գագաթ	Պարտություն, ձախողում, կորուստ
Պարտություն	Ձախողում, կորուստ, ընկրկում	Հաղթանակ, հաջողություն, հաղթ
Հանրահայտ	Աշխարհահռչակ, նշանավոր, հայտնի	Անհայտ, մոռացված, անծանոթ
Զգույշ	Ուշադիր, հաշվենկատ, խոհեմ	Անփույթ, անզգույշ, թեթևամիտ
Անփույթ	Անուշադիր, անզգույշ, ծույլ	Ուշադիր, զգույշ, կոկիկ
Կոկիկ	Մաքուր, հարդարված, խնամված	Անկոկիկ, կեղտոտ, անխնամ
Վշտալի	Տխուր, ողբերգական, ցավալի	Ուրախ, հրճվալի, երջանիկ
Երջանիկ	Բախտավոր, ուրախ, գոհ	Դժբախտ, դժբախտաբար, վշտալի
Դժբախտ	Վշտալի, անբախտ, տառապյալ	Երջանիկ, բախտավոր, ուրախ
Ազատ	Անկախ, ինքնիշխան, կամավոր	Կախյալ, ստրուկ, բանտարկված
Ստրուկ	Կախյալ, անազատ, հպատակ	Ազատ, անկախ, տեր
Արդար	Օրինապահ, անաչառ, ճշմարտացի	Անարդար, կողմնակալ, զրպարտիչ
Անարդար	Կողմնակալ, խաբեբա, կեղծավոր	Արդար, անաչառ, ճշմարտացի
Բարձրահասակ	Վիթխարի, երկարահասակ, հսկա	Ցածրահասակ, կարճահասակ, փոքր
Կարճահասակ	Ցածրահասակ, մանր, պզտիկ	Բարձրահասակ, վիթխարի, հսկա
Հասուն	Մեծահասակ, փորձառու, կազմավորված	Անհաս, մանուկ, տգետ
Անհաս	Մանուկ, դեռատի, անփորձ	Հասուն, մեծահասակ, փորձառու
Հզոր	Անպարտ, զորեղ, հսկայական	Թույլ, տկար, անզոր
Թույլ	Տկար, անզոր, անպաշտպան	Հզոր, զորեղ, անպարտ
Խորամանկ	Նենգ, խաբեբա, հնարագետ	Միամիտ, անկեղծ, ուղղամիտ
Միամիտ	Անկեղծ, պարզասիրտ, անխորամանկ	Խորամանկ, նենգ, խաբեբա
Ժլատ	Ագահ, ընչաքաղց, կծծի	Առատաձեռն, շռայլ, բարի
Առատաձեռն	Շռայլ, բարերար, մեծահոգի	Ժլատ, ագահ, կծծի
Քաղցրահամ	Համեղ, անուշահամ, քաղցր	Դառը, տտիպ, անհամ
Դառնահամ	Տտիպ, դառը, անհամ	Քաղցրահամ, համեղ, անուշ
Լուսավոր	Պայծառ, արևոտ, շողշողուն	Մութ, խավար, մթնշաղ
Մթնշաղ	Իկիւղ, իրիկնամուտ, խավար	Արևածագ, լուսաբաց, պայծառություն
Արևածագ	Լուսաբաց, այգաբաց, առավոտ	Մայրամուտ, իրիկնամուտ, մութ
Մայրամուտ	Իրիկնամուտ, իրիկուն, մթնշաղ	Արևածագ, լուսաբաց, առավոտ
Առավոտ	Այգաբաց, լուսաբաց, վաղորդյան	Երեկո, գիշեր, իրիկուն
Գիշեր	Մութ, խավար, գիշերային	Ցերեկ, օր, արևոտ
Ցերեկ	Օր, արևածագ, լույս	Գիշեր, խավար, մութ
Ամառ	Տապ, շոգ, արևոտ եղանակ	Ձմեռ, ցուրտ, ձյուն
Ձմեռ	Ցուրտ, սառնամանիք, ձյուն	Ամառ, տապ, շոգ
Գարուն	Ծաղկում, նորոգում, ջերմություն	Աշուն, տերևաթափ, ցրտություն
Աշուն	Տերևաթափ, հնձվոր, բերքահավաք	Գարուն, ծաղկում, նորոգում

Հայ գրականություն

Հայ Մեծ գրողներ և Ստեղծագործություններ

Հեղինակ	Հայտնի ստեղծագործություն	Ուղղություն / Դարաշրջան
Խաչատուր Աբովյան	«Վերք Հայաստանի»	Աշխարհաբար գրականության հիմնադիր
Հովհաննես Թումանյան	«Անուշ», «Թմկաբերդի առումը»	Ամենայն հայոց բանաստեղծ
Պարույր Սևակ	«Անլռելի զանգակատուն»	Քսաներորդ դարի պոեզիա
Րաֆֆի	«Սամվել», «Կայծեր»	Պատմավեպի վարպետ
Գրիգոր Նարեկացի	«Մատյան ողբերգության»	Միջնադարյան քնարերգություն
Մովսես Խորենացի	«Հայոց պատմություն»	Քերթողահայր, պատմիչ
Եղիշե	«Վարդանի և հայոց պատերազմի մասին»	V դարի պատմիչ
Ագաթանգեղոս	«Հայոց պատմություն»	Քրիստոնեության ընդունման պատմիչ
Փավստոս Բուզանդ	«Բուզանդարան պատմություններ»	V դարի պատմիչ
Ղազար Փարպեցի	«Հայոց պատմություն»	V–VI դարերի պատմիչ
Սեբեոս	«Պատմություն»	VII դարի պատմիչ
Ղևոնդ Երեց	«Պատմություն Հայոց»	VIII դարի պատմիչ
Կորյուն	«Վարք Մաշտոցի»	Առաջին հայ օրիգինալ երկի հեղինակ
Ներսես Շնորհալի	«Հավատով խոստովանիմ», «Ողբ Եդեսիայի»	XII դարի հոգևոր բանաստեղծ
Ֆրիկ	«Բողոքներ», «Վասն բախտին»	XIII–XIV դարերի քնարերգու
Սայաթ-Նովա	«Աշուղական երգեր»	XVIII դարի հանճարեղ աշուղ
Միքայել Նալբանդյան	«Մեր Հայրենիք»	Հրապարակախոս, բանաստեղծ
Ավետիք Իսահակյան	«Աբու-Լալա Մահարի»	Անզուգական քնարերգու
Դանիել Վարուժան	«Հացին երգը», «Հեթանոս երգեր»	Արևմտահայ նշանավոր բանաստեղծ
Սիամանթո	«Հայորդիներ»	Արևմտահայ պոեզիայի հսկա
Միսաք Մեծարենց	«Ծիածան», «Նոր տուն»	Նուրբ քնարերգության վարպետ
Գրիգոր Զոհրապ	«Խնկածաղիկ», «Այրին»	Նովելների վարպետ
Վահան Տերյան	«Մթնշաղի անուրջներ»	Խորհրդապաշտական պոեզիա
Եղիշե Չարենց	«Երկիր Նաիրի», «Ստանսներ»	XX դարի հայ գրականության վիթխարի
Ակսել Բակունց	«Մթնաձոր», «Ալպյան մանուշակ»	Գեղարվեստական արձակի վարպետ
Ղազարոս Աղայան	«Անահիտ», «Հազարան բլբուլ»	Մանկագիր, գրող
Մուրացան	«Գևորգ Մարզպետունի»	Պատմավեպի հեղինակ
Շիրվանզադե	«Քաոս», «Պատվի համար»	Ռեալիստական գրականության վարպետ
Նար-Դոս	«Սպանված աղավնին»	Հոգեբանական արձակ
Վիլյամ Սարոյան	«Իմ սիրտը լեռներում է»	Աշխարհահռչակ ամերիկահայ գրող
Համո Սահյան	«Սարերի կանաչ քάρավանը»	Բնության և հողի երգիչ
Սիլվա Կապուտիկյան	«Բաց ճանապարհ»	Անվանի բանաստեղծուհի
Մարո Մարգարյան	«Քնարական բանաստեղծություններ»	XX դարի քնարերգու
Վահագն Դավթյան	«Լուսաբացը լեռներում»	Բանաստեղծ, թարգմանիչ
Գևորգ Էմին	«Յոթ երգ Հայաստանի»	Ժամանակակից պոեզիա
Սերո Խանզադյան	«Մխիթար Սպարապետ»	Վիպասան, արձակագիր
Խաչիկ Դաշտենց	«Ռանչպարների կանչը»	Գրող, թարգմանիչ
Վարդգես Պետրոսյան	«Հայկական էսքիզներ»	Արձակագիր, հրապարակախոս
Հրանտ Մաթևոսյան	«Տեր», «Մեծ ձորի շներ»	Խորքային հոգեբանական արձակ
Մուշեղ Գալշոյան	«Ձորի Միրոն»	Արձակագիր
Վահան Միրաքյան	«Լանջար բացվեց»	Բանաստեղծ
Լևոն Շանթ	«Հին Աստվածներ»	Դրամատուրգ, գրող
Դերենիկ Դեմիրճյան	«Վարդանանք»	Պատմավեպի հեղինակ
Ստեփան Զորյան	«Պապ թագավոր»	Պատմավեպի վարպետ
Զաբել Եսայան	«Հոգիս աքսորյալ»	Արևմտահայ գրող, հրապարակախոս
Ռուբեն Սևակ	«Կարմիր գիրք»	Բանաստեղծ, բժիշկ (Եղեռնի զոհ)
Հայկ Խաչատրյան	«Գրական տեղեկատու»	Գրող, բանասեր
Բակուր Վարդանյան	«Արցախյան վիպերգ»	Գրող, արձակագիր
Հովհաննես Շիրազ	«Կանչում եմ գարուն»	Հայոց սիրված բանաստեղծ
Զորի Բալայան	«Օջախ»	Գրող, հրապարակախոս

Հայոց պատմություն

Կարևորագույն Իրադարձություններ և Թվականներ

Իրադարձություն / Օբյեկտ	Ժամանակաշրջան	Հիմնական տվյալներ / Նկարագրություն
Հայկ Նահապետի հաղթանակը Բելի դեմ	մ.թ.ա. 2492 թ.	Հայոց պետականության և տոմարի սկիզբ
Արարատյան թագավորություն (Ուրարտու)	մ.թ.ա. IX–VI դարեր	Հզոր պետություն Հայկական լեռնաշխարհում
Էրեբունի-Երևանի հիմնադրում	մ.թ.ա. 782 թ.	Կառուցվել է Արգիշտի Ա արքայի կողմից
Երվանդունիների թագավորություն	մ.թ.ա. VI–II դարեր	Հայկական անկախ պետականության վերականգնում
Արտաշեսյանների թագավորություն	մ.թ.ա. 189 թ.	Արտաշես Ա-ն հռչակում է Մեծ Հայքի անկախությունը
Տիգրան Մեծի գահակալում	մ.թ.ա. 95–55 թթ.	«Ծովից ծով Հայաստան» հզոր կայսրության ստեղծում
Տիգրանակերտի հիմնադրում	մ.թ.ա. I դարի սկիզբ	Մեծ Հայքի մայրաքաղաք
Արտաշատի պայմանագիր	մ.թ.ա. 66 թ.	Պայմանագիր Մեծ Հայքի և Հռոմի միջև
Քրիստոնեության ընդունում որպես պետական կրոն	301 թվական	Հայաստանն առաջինն աշխարհում ընդունեց քրիստոնեությունը
Մեսրոպ Մաշտոցը ստեղծում է հայոց գրերը	405 թվական	Հայոց այբուբենի գյուտը, մշակութային փրկություն
Ավարայրի ճակատամարտ	451 թ. մայիսի 26	Հայ ժողովրդի ազատագրական պայքարը հանուն հավատքի
Նվարսակի պայմանագիր	484 թվական	Վահան Մամիկոնյանը հայերին վերադարձնում է ինքնավարություն
Բագրատունյաց թագավորության վերականգնում	885 թվական	Աշոտ Ա-ն թագադրվում է հայոց թագավոր
Անիի մայրաքաղաք դառնալը	961 թվական	Աշոտ Բ Երկաթի և հաջորդների ջանքերով՝ Բագրատունյաց Հայաստանի հզորացում
Անիի Մայր տաճարի կառուցում	1001 թվական	Ճարտարապետ Տրդատի գլուխգործոցը
Բյուզանդական տիրապետության շրջան և Անիի անկում	1045 թվական	Բագրատունյաց թագավորության անկումը
Կիլիկիայի հայկական իշխանության հիմնադրում	1080 թվական	Ռուբինյանների տոհմի հիմնադրում
Կիլիկյան Հայաստանի թագավորության հռչակում	1198 թվական	Լևոն B Մեծագործը օծվում է թագավոր
Մոնղոլական արշավանքները Հայաստան	XIII դար	Ծանր հարվածներ հայկական պետականությանը
Կիլիկյան Հայաստանի անկում	1375 թվական	Մամլուքների կողմից Սրվանտավորի և Անիի գրավում
Վանի հերոսամարտ	1915 թվական (գարուն)	Ինքնապաշտպանություն հայկական բնակչության կողմից
Մեծ Եղեռնի սկիզբ	1915 թվականի ապրիլի 24	Օսմանյան կայսրության կողմից իրականացված ցեղասպանություն
Սարդարապատի հերոսամարտ	1918 թ. մայիսի 22–28	Հայկական զորքերի հաղթանակը թուրքական բանակի նկատմամբ
Ապարանի և Բաշ-Ապարանի ճակատամարտեր	1918 թ. մայիս	Հերոսամարտեր հանուն հայրենիքի փրկության
Հայաստանի Առաջին Հանրապետության հռչակում	1918 թ. մայիսի 28	Հայոց անկախության վերականգնում դարեր անց
Վիլսոնյան իրավարար վճիռ	1920 թվականի նոյեմբեր	ԱՄՆ նախագահի վճիռը հայկական հողերի վերաբերյալ
Խորհրդային կարգերի հաստատում Հայաստանում	1920 թ. դեկտեմբերի 2	Հայաստանը դարձավ խորհրդային հանրապետություն
Փետրվարյան ապստամբություն	1921 թվական	Հակաբոլշևիկյան ապստամբություն Հայաստանում
Մոսկվայի և Կարսի պայմանագրեր	1921 թվական	Տարածքային կորուստներ խորհրդա-թուրքական համաձայնությամբ
ՀԽՍՀ մուտքը ԽՍՀՄ կազմ	1922 թվական	Հայաստանը մտավ Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միության կազմ
Երևանի գլխավոր հատակագծի ընդունում (Ալ. Թամանյան)	1924 թվական	Ժամանակակից Երևանի ճարտարապետական հիմքը
Մատենադարանի հիմնադրում	1921 / 1959 թթ.	Հին ձեռագրերի պահպանման կենտրոն
Հայկական հրաձգային դիվիզիաների սխրանքները Հայրենական մեծ պատերազմում	1941–1945 թվականներ	Հայորդիների մասնակցությունը ֆաշիզմի դեմ պայքարին (օր.՝ 89-րդ Թամանյան դիվիզիա)
Ծիծեռնակաբերդի հուշահամալիրի կառուցում	1967 թվական	Ցեղասպանության զոհերի հիշատակի հավերժացում
Ղարաբաղյան շարժման սկիզբ	1988 թ. փետրվար	Արցախահայության ազգային-ազատագրական պայքարի սկիզբ
Սպիտակի ավերիչ երկրաշարժ	1988 թ. դեկտեմբերի 7	Ողբերգական երկրաշարժ Հայաստանի հյուսիսում
Անկախության հռչակագրի ընդունում	1990 թ. օգոստոսի 23	Հայաստանի անկախության գործընթացի սկիզբ
Հայաստանի Հանրապետության անկախության հանրաքվե	1991 թ. սեպտեմբերի 21	Ժողովրդի կամքով՝ անկախ պետության ստեղծում
Արցախյան ազատամարտի հաղթական ավարտ	1994 թվական	Զինադադարի կնքում և Արցախի ինքնորոշման պաշտպանություն
Մուտք Առևտրի համաշխարհային կազմակերպություն (ԱՀԿ)	2003 թվական	Հայաստանի տնտեսական ինտեգրումը միջազգային շուկա
«Թևանիկ» և ժամանակակից մշակութային վերելք	2010-ականներ	Ժամանակակից հայկական կինոյի և արվեստի վերածնունդ
Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակ	2018 թվական	Մայրաքաղաքի հոբելյանական տոնակատարություն
Համահայկական խաղերի անցկացում	Տարբեր տարիներ	Սփյուռքի և Հայաստանի միջև կապերի ամրապնդում

Աշխարհագրություն

Հայաստանի և Աշխարհի Հիմնական Տվյալներ

Աշխարհագրական օբյեկտ / Երկիր	Տեսակը / Միավորը	Հիմնական տվյալներ / Նկարագրություն
Եվրասիա	Մայրցամաք	Ամենամեծ մայրցամաքն է Երկրի վրա (մոտ 54 միլիոն քառ. կմ):
Աֆրիկա	Մայրցամաք	Երկրորդ ամենամեծ մայրցամաքն է, որտեղ գտնվում է Սահարա անապատը:
Հյուսիսային Ամերիկա	Մայրցամաք	Մայրցամաք Արևմտյան կիսագնդում, ներառում է ԱՄՆ-ը, Կանադան և Մեքսիկան:
Հարավային Ամերիկա	Մայրցամաք	Մայրցամաք, որտեղ հոսում է Ամազոն գետը և գտնվում է Անդյան լեռնաշղթան:
Անտարկտիդա	Մայրցամաք	Ամենասառցապատ և ամենացուրտ մայրցամաքը Հարավային բևեռում:
Ավստրալիա	Մայրցամաք / Պետություն	Ամենափոքր մայրցամաքն է և միաժամանակ առանձին պետություն:
Խաղաղ օվկիանոս	Օվկիանոս	Երկրի ամենամեծ և ամենախորը օվկիանոսն է:
Ատլանտյան օվկիանոս	Օվկիանոս	Երկրորդ ամենամեծ օվկիանոսն է, որը բաժանում է Ամերիկան Եվրոպայից ու Աֆրիկայից:
Հնդկական օվկիանոս	Օվկիանոս	Երրորդ ամենամեծ օվկիանոսն է, գտնվում է հիմնականում Արևելյան կիսագնդում:
Հյուսիսային Սառուցյալ օվկիանոս	Օվկիանոս	Ամենափոքր և ամենածանծաղ օվկիանոսն է Հյուսիսային բևեռի շրջանում:
Հարավային օվկիանոս	Օվկիանոս	Անտարկտիդան շրջապատող օվկիանոս, որն առանձնացվել է որպես հինգերորդը:
Ամազոն	Գետ	Աշխարհի ամենաջրառատ գետն է Հարավային Ամերիկայում:
Նեղոս	Գետ	Աշխարհի ամենաերկար գետերից մեկն է Աֆրիկայում:
Միսիսիպի	Գետ	Խոշորագույն գետային համակարգ Հյուսիսային Ամերիկայում:
Յանցզի	Գետ	Ամենաերկար գետը Ասիայում (Չինաստան):
Վոլգա	Գետ	Եվրոպայի ամենաերկար գետն է:
Արարատ	Լեռ	Բարձրագույն լեռնագագաթ Հայկական լեռնաշխարհում (5165 մ):
Էվերեստ (Ջոմոլունգմա)	Լեռ	Աշխարհի ամենաբարձր լեռնագագաթը Հիմալայներում (8848.86 մ):
Ակոնկագուա	Լեռ	Ամենաբարձր գագաթը Հարավային Ամերիկայում և Արևմտյան կիսագնդում:
Մակինլի (Դենալի)	Լեռ	Հյուսիսային Ամերիկայի ամենաբարձր լեռնագագաթը:
Կլիմանջարո	Լեռ	Աֆրիկայի ամենաբարձր հրաբխային զանգվածն ու լեռը:
Մոնբլան	Լեռ	Ալպերի և Արևմտյան Եվրոպայի ամենաբարձր գագաթը:
Սահարա	Անապատ	Աշխարհի ամենամեծ տաք անապատն է Հյուսիսային Աֆրիկայում:
Գոբի	Անապատ	Խոշոր անապատ Ասիայում (Մոնղոլիա և Չինաստան):
Ատակամա	Անապատ	Աշխարհի ամենաչոր անապատներից մեկը Հարավային Ամերիկայում:
Կասպից ծով	Լիճ / Ներքին ծով	Աշխարհի ամենամեծ փակ ջրավազանը (լիճը):
Բայկալ	Լիճ	Աշխարհի ամենախորը և քաղցրահամ ջրի ամենամեծ պաշար ունեցող լիճը (Սիբիր):
Վերին լիճ (Superior)	Լիճ	Աշխարհի ամենամեծ քաղցրահամ լիճը Հյուսիսային Ամերիկայում:
Տիտիկակա	Լիճ	Աշխարհի ամենաբարձր նավագնացային լիճը Անդերում:
Սևանա լիճ	Լիճ	Խոշորագույն բարձրադիր քաղցրահամ լիճ Հայաստանում:
Խաղաղօվկիանոսյան հրե օղակ	Տեկտոնական գոտի	Երկրաշարժերի և հրաբուխների առավել ակտիվ գոտի Խաղաղ օվկիանոսի շուրջ:
Մարիանյան անդունդ	Օվկիանոսային խորհունք	Աշխարհի ամենախորը վայրը Համաշխարհային օվկիանոսում (մոտ 11,034 մ):
Սուեզի ջրանցք	Արհեստական ջրանցք	Միացնում է Միջերկրական և Կարմիր ծովերը՝ կրճատելով Եվրոպա-Ասիա ճանապարհը:
Պանամայի ջրանցք	Արհեստական ջրանցք	Միացնում է Ատլանտյան և Խաղաղ օվկիանոսները Կենտրոնական Ամերիկայում:
Բոսֆոր	Նեղուց	Միացնում է Սև և Մարմարա ծովերը՝ բաժանելով Եվրոպան Ասիայից (Ստամբուլ):
Գիբրալթար	Նեղուց	Միացնում է Ատլանտյան օվկիանոսը Միջերկրական ծովին:
Բերինգի նեղուց	Նեղուց	Բաժանում է Ասիան և Հյուսիսային Ամերիկան ու միացնում օվկիանոսները:
Անհարթությունների սանդղակ	Քարտեզագրություն	Ցույց է տալիս տեղանքի բարձրությունները և խորությունները ծովի մակարդակից:
Մերկատորի պրոյեկցիա	Քարտեզագրություն	Աշխարհի քարտեզների ստեղծման հայտնի գլանային պրոյեկցիա:
Միջօրեականներ	Աշխարհագրական ցանց	Կիսաշրջաններ, որոնք միացնում են հյուսիսային և հարավային բևեռները:
Զուգահեռներ	Աշխարհագրական ցանց	Շրջանագծեր, որոնք զուգահեռ են հասարակածին:
Գրինվիչի միջօրեական	Զրոյական միջօրեական	0-րդ միջօրեական, որով որոշվում է համաշխարհային ժամանակը (UTC):
Հասարակած	Զրոյական զուգահեռ	Երկիրը Հյուսիսային և Հարավային կիսագնդերի բաժանող գիծ:
Արևադարձային գոտի	Կլիմայական գոտի	Տաք գոտի հասարակածի երկու կողմերում:
Բարեխառն գոտի	Կլիմայական գոտի	Չորս եղանակներով բնութագրվող կլիմայական գոտի միջին լայնություններում:
Բևեռային գոտի	Կլիմայական գոտի	Ցուրտ գոտի հյուսիսային և հարավային բևեռների շրջանում:
Մոնսոն	Կլիմայական երևույթ	Քամիներ, որոնք փոխում են ուղղությունը ըստ սեզոնների (հիմնականում Հարավային Ասիայում):
Ցիկլոն	Մթնոլորտային երևույթ	Մթնոլորտային մրրկային հոսանք ցածր ճնշման մարզում:
Անտիցիկլոն	Մթնոլորտային երևույթ	Բարձր ճնշման մթնոլորտային մարզ՝ պարզ եղանակով:
Ռուսաստան	Պետություն (Եվրասիա)	Աշխարհի ամենամեծ երկիրն է տարածքով (մայրաքաղաք՝ Մոսկվա):
Չինաստան	Պետություն (Ասիա)	Ամենաշատ բնակչություն ունեցող երկրներից մեկը (մայրաքաղաք՝ Պեկին):
ԱՄՆ	Պետություն (Հյուսիսային Ամերիկա)	Խոշոր պետություն Հյուսիսային Ամերիկայում (մայրաքաղաք՝ Վաշինգտոն):
Կանադա	Պետություն (Հյուսիսային Ամերիկա)	Տարածքով երկրորդ երկիրն աշխարհում (մայրաքաղաք՝ Օտտավա):
Բրազիլիա	Պետություն (Հարավային Ամերիկա)	Ամենամեծ պետությունը Հարավային Ամերիկայում (մայրաքաղաք՝ Բրազիլիա):
Ավստրալիական Միություն	Պետություն (Ավստրալիա)	Մայրցամաքային պետություն Հարավային կիսագնդում (մայրաքաղաք՝ Կանբերա):
Հնդկաստան	Պետություն (Ասիա)	Բնակչության թվով առաջատար երկիր Հարավային Ասիայում (մայրաքաղաք՝ Նյու Դելի):
Ճապոնիա	Պետություն (Ասիա)	Կղզային պետություն Արևելյան Ասիայում (մայրաքաղաք՝ Տոկիո):
Մեծ Բրիտանիա	Պետություն (Եվրոպա)	Կղզային պետություն Արևմտյան Եվրոպայում (մայրաքաղաք՝ Լոնդոն):
Ֆրանսիա	Պետություն (Եվրոպա)	Խոշոր պետություն Արևմտյան Եվրոպայում (մայրաքաղաք՝ Փարիզ):
Գերմանիա	Պետություն (Եվրոպա)	Տնտեսապես հզոր երկիր Կենտրոնական Եվրոպայում (մայրաքաղաք՝ Բեռլին):
Իտալիա	Պետություն (Եվրոպա)	Թերակղզային պետություն Հարավային Եվրոպայում (մայրաքաղաք՝ Հռոմ):
Եգիպտոս	Պետություն (Աֆրիկա / Ասիա)	Պետություն Հյուսիսային Աֆրիկայում, Նեղոսի հովտում (մայրաքաղաք՝ Կահիրե):
Հայաստան	Պետություն (Ասիա / Եվրոպա)	Լեռնային երկիր Հայկական լեռնաշխարհում (մայրաքաղաք՝ Երևան):
Վրաստան	Պետություն (Կովկաս)	Բարեկամ հարևան պետություն Սևծովյան տարածաշրջանում (մայրաքաղաք՝ Թբիլիսի):
Իրան	Պետություն (Ասիա)	Բարձրլեռնային երկիր Հարավարևմտյան Ասիայում (մայրաքաղաք՝ Թեհրան):
Թուրքիա	Պետություն (Ասիա / Եվրոպա)	Պետություն, որը գտնվում է Փոքր Ասիայում և մասամբ Բալկաններում (մայրաքաղաք՝ Անկարա):
Ադրբեջան	Պետություն (Կովկաս)	Պետություն Կասպից ծովի արևմտյան ափին (մայրաքաղաք՝ Բաքու):
Հունաստան	Պետություն (Եվրոպա)	Բալկանյան թերակղզու հարավում գտնվող երկիր (մայրաքաղաք՝ Աթենք):
Իսպանիա	Պետություն (Եվրոպա)	Պետություն Հարավային Եվրոպայում՝ Իբերական թերակղզում (մայրաքաղաք՝ Մադրիդ):
Մեքսիկա	Պետություն (Հյուսիսային Ամերիկա)	Պետություն Հյուսիսային Ամերիկայի հարավում (մայրաքաղաք՝ Մեխիկո):
Արգենտինա	Պետություն (Հարավային Ամերիկա)	Խոշոր պետություն Հարավային Ամերիկայի հարավում (մայրաքաղաք՝ Բուենոս Այրես):
Հարավային Աֆրիկա (ՀԱՀ)	Պետություն (Աֆրիկա)	Աֆրիկյան մայրցամաքի հարավային ծայրակետում գտնվող երկիր (մայրաքաղաքներ՝ Պրետորիա, Քեյփթաուն, Բլումֆոնտեյն):
Նիգերիա	Պետություն (Աֆրիկա)	Ամենաշատ բնակչություն ունեցող երկիրը Աֆրիկայում (մայրաքաղաք՝ Աբուջա):
Սաուդյան Արաբիա	Պետություն (Ասիա)	Խոշոր պետություն Արաբական թերակղզում (մայրաքաղաք՝ Էր Ռիադ):
Հարավային Կորեա	Պետություն (Ասիա)	Զարգացած տեխնոլոգիական երկիր Արևելյան Ասիայում (մայրաքաղաք՝ Սեուլ):
Հյուսիսային Կորեա	Պետություն (Ասիա)	Պետություն Կորեական թերակղզու հյուսիսում (մայրաքաղաք՝ Փհենյան):
Վիետնամ	Պետություն (Ասիա)	Պետություն Հարավարևելյան Ասիայում՝ Հնդկաչին թերակղզում (մայրաքաղաք՝ Հանոյ):
Թայլանդ	Պետություն (Ասիա)	Զբոսաշրջային կենտրոն Հարավարևելյան Ասիայում (մայրաքաղաք՝ Բանգկոկ):
Ինդոնեզիա	Պետություն (Ասիա)	Աշխարհի ամենամեծ կղզային պետությունը (մայրաքաղաք՝ Ջակարտա):
Ֆիլիպիններ	Պետություն (Ասիա)	Կղզեխումբ պետություն Խաղաղ օվկիանոսում (մայրաքաղաք՝ Մանիլա):
Նոր Զելանդիա	Պետություն (Օվկիանիա)	Կղզային պետություն Խաղաղ օվկիանոսի հարավ-արևմուտքում (մայրաքաղաք՝ Վելինգտոն):
Իսլանդիա	Պետություն (Եվրոպա)	Կղզային հրաբխային պետություն Հյուսիսային Ատլանտյան օվկիանոսում (մայրաքաղաք՝ Ռեյկյավիկ):
Նորվեգիա	Պետություն (Եվրոպա)	Ֆյորդերով հարուստ սկանդինավյան երկիր (մայրաքաղաք՝ Օսլո):
Շվեդիա	Պետություն (Եվրոպա)	Հյուսիսային Եվրոպայի խոշոր պետություն (մայրաքաղաք՝ Ստոկհոլմ):
Ֆինլանդիա	Պետություն (Եվրոպա)	Հազարավոր լճերի երկիր Հյուսիսային Եվրոպայում (մայրաքաղաք՝ Հելսինկի):
Լեհաստան	Պետություն (Եվրոպա)	Պետություն Կենտրոնական Եվրոպայում (մայրաքաղաք՝ Վարշավա):
Ուկրաինա	Պետություն (Եվրոպա)	Խոշոր եվրոպական պետություն Արևելյան Եվրոպայում (մայրաքաղաք՝ Կիև):
Բելառուս	Պետություն (Եվրոպա)	Պետություն Արևելյան Եվրոպայում (մայրաքաղաք՝ Մինսկ):
Ղազախստան	Պետություն (Ասիա / Եվրոպա)	Տարածքով հսկայական պետություն Կենտրոնական Ասիայում (մայրաքաղաք՝ Աստանա):
Մոնղոլիա	Պետություն (Ասիա)	Սակավաբնակ և լեռնային երկիր Կենտրոնական Ասիայում (մայրաքաղաք՝ Ուլան Բատոր):
Պակիստան	Պետություն (Ասիա)	Պետություն Հարավային Ասիայում (մայրաքաղաք՝ Իսլամաբադ):
Աֆղանստան	Պետություն (Ասիա)	Լեռնային ներքինցամաքային երկիր (մայրաքաղաք՝ Քաբուլ):
Իրաք	Պետություն (Ասիա)	Պետություն Միջագետքում (մայրաքաղաք՝ Բաղդադ):
Սիրիա	Պետություն (Ասիա)	Պետություն Առաջավոր Ասիայում (մայրաքաղաք՝ Դամասկոս):
Կուբա	Պետություն (Կարիբյան ավազան)	Կղզային պետություն Կարիբյան ծովում (մայրաքաղաք՝ Հավանա):
Գրենլանդիա	Կղզի (Ինքնավարություն)	Աշխարհի ամենամեծ կղզին հյուսիսում (պատկանում է Դանիային):
Մադագասկար	Կղզի / Պետություն	Խոշոր կղզի-պետություն Աֆրիկայի արևելյան ափերի մոտ:
Հավայան կղզիներ	Կղզեխումբ	Հրաբխային ծագման կղզիներ Խաղաղ օվկիանոսի կենտրոնում (ԱՄՆ):

Անգլերեն լեզու (English)

Ժամանակաձևերի Աղյուսակ (Tenses)

Անգլերեն (English)	Հայերեն թարգմանություն	Օրինակ / Կիրառություն
Be (am/is/are, was/were, been)	Լինել	I am a student.
Have (had, had)	Ունենալ	I have a new laptop.
Do (did, done)	Անել	Do your homework.
Say (said, said)	Ասել	She said goodbye.
Get (got, got/gotten)	Ստանալ, ձեռք բերել	I got a message.
Make (made, made)	Պատրաստել, ստեղծել	Make a website.
Go (went, gone)	Գնալ	Let's go home.
Know (knew, known)	Գիտենալ, ճանաչել	I know the answer.
Take (took, taken)	Վերցնել	Take a book.
See (saw, seen)	Տեսնել	I saw a film.
Come (came, come)	Գալ	Come here, please.
Think (thought, thought)	Մտածել	Think about it.
Look (looked, looked)	Նայել, տեսք ունենալ	Look at the board.
Want (wanted, wanted)	Ուզել	I want to learn English.
Give (gave, given)	Տալ	Give me a pen.
Use (used, used)	Օգտագործել	Use a computer.
Find (found, found)	Գտնել	Find the file.
Tell (told, told)	Պատմել, ասել	Tell me a story.
Ask (asked, asked)	Հարցնել, խնդրել	Ask a question.
Work (worked, worked)	Աշխատել	He works hard.
Seem (seemed, seemed)	Թվալ	It seems easy.
Feel (felt, felt)	Զգալ	I feel happy.
Try (tried, tried)	Փորձել	Try again.
Leave (left, left)	Թողնել, հեռանալ	Leave the room.
Call (called, called)	Զանգել, անվանել	Call me later.
Keep (kept, kept)	Պահել, պահպանել	Keep it secret.
Begin (began, begun)	Սկսել	The lesson begins.
Show (showed, shown)	Ցույց տալ	Show me your code.
Hear (heard, heard)	Լսել	I hear a noise.
Run (ran, run)	Վազել	Run very fast.
Play (played, played)	Խաղալ	Play computer games.
Move (moved, moved)	Շարժվել, տեղափոխվել	Move the mouse.
Live (lived, lived)	Ապրել	I live in Georgia.
Believe (believed, believed)	Հավատալ	I believe you.
Bring (brought, brought)	Բերել	Bring some water.
Happen (happened, happened)	Տեղի ունենալ	What happened?
Write (wrote, written)	Գրել	Write a program.
Provide (provided, provided)	Ապահովել, տրամադրել	Provide information.
Sit (sat, sat)	Նստել	Sit down, please.
Stand (stood, stood)	Կանգնել	Stand up.
Lose (lost, lost)	Կորցնել, պարտվել	Don't lose your way.
Pay (paid, paid)	Վճարել	Pay for the ticket.
Meet (met, met)	Հանդիպել	Nice to meet you.
Include (included, included)	Ներառել	Include this file.
Continue (continued, continued)	Շարունակել	Continue working.
Set (set, set)	Տեղադրել, կարգավորել	Set the settings.
Learn (learnt/learned, learnt/learned)	Սովորել	Learn English grammar.
Change (changed, changed)	Փոխել	Change the password.
Lead (led, led)	Առաջնորդել	Lead the team.
Understand (understood, understood)	Հասկանալ	I understand you.
Watch (watched, watched)	Դիտել	Watch a movie.
Follow (followed, followed)	Հետևել	Follow the rules.
Stop (stopped, stopped)	Կանգ առնել, դադարեցնել	Stop playing games.
Create (created, created)	Ստեղծել	Create a new folder.
Speak (spoke, spoken)	Խոսել	Speak English.
Read (read, read)	Կարդալ	Read a book.
Spend (spent, spent)	Ծախսել, անցկացնել	Spend time wisely.
Open (opened, opened)	Բացել	Open the document.
Close (closed, closed)	Փակել	Close the browser.
Run (ran, run)	Գործարկել, վազել	Run the application.
Send (sent, sent)	Ուղարկել	Send an email.
Build (built, built)	Կառուցել, սարքել	Build a web page.
Cut (cut, cut)	Կտրել	Cut the text.
Copy (copied, copied)	Պատճենել	Copy and paste.
Paste (pasted, pasted)	Տեղադրել (բուֆերից)	Paste the code.
Save (saved, saved)	Պահպանել	Save your file.
Print (printed, printed)	Տպել	Print the document.
Search (searched, searched)	Որոնել	Search on Google.
Download (downloaded, downloaded)	Ներբեռնել	Download a game.
Upload (uploaded, uploaded)	Վերբեռնել	Upload to GitHub.
Connect (connected, connected)	Միացնել, կապել	Connect to the internet.
Disconnect (disconnected, disconnected)	Անջատել	Disconnect the cable.
Start (started, started)	Սկսել	Start the computer.
Finish (finished, finished)	Ավարտել	Finish the task.
Choose (chose, chosen)	Ընտրել	Choose an option.
Win (won, won)	Հաղթել	Win the match.
Lose (lost, lost)	Պարտվել	Lose the game.
Draw (drew, drawn)	Նկարել	Draw a picture.
Fly (flew, flown)	Թռչել	Birds fly high.
Swim (swam, swum)	Լողալ	Swim in the river.
Drive (drove, driven)	Վարել (մեքենա)	Drive a car.
Ride (rode, ridden)	Նստել (հեծանիվ, ձի)	Ride a bike.
Sleep (slept, slept)	Քնել	Sleep 8 hours a day.
Wake (woke, woken)	Արթնանալ	Wake up early.
Eat (ate, eaten)	Ուտել	Eat healthy food.
Drink (drank, drunk)	Խմել	Drink clean water.
Wear (wore, worn)	Կրել (հագուստ)	Wear a jacket.
Throw (threw, thrown)	Նետել	Throw the ball.
Catch (caught, caught)	Բռնել	Catch the ball.
Break (broke, broken)	Կոտրել	Don't break the rules.
Fix (fixed, fixed)	Շտկել, վերանորոգել	Fix the bug.
Design (designed, designed)	Ձևավորել, նախագծել	Design a website.
Imagine (imagined, imagined)	Պատկերացնել	Imagine this world.
Improve (improved, improved)	Բարելավել	Improve your skills.
Practice (practiced, practiced)	Մարզվել, պարապել	Practice English daily.
Remember (remembered, remembered)	Հիշել	Remember my name.
Forget (forgot, forgotten)	Մոռանալ	Don't forget the keys.
Understand (understood, understood)	Հասկանալ	Understand the rule.
Explain (explained, explained)	Բացատրել	Explain the lesson.
Answer (answered, answered)	Պատասխանել	Answer the question.

Ինֆորմատիկա

Համակարգչային Հիմնական Հասկացություններ

Տերմին (Հայերեն)	Անգլերեն (English)	Բացատրություն / Նշանակություն
Ալգորիթմ	Algorithm	Հրահանգների հաջորդականություն, որը տանում է խնդրի լուծմանը:
Փոփոխական	Variable	Հիշողության բջիջ, որտեղ պահվում է տվյալ, որը կարող է փոխվել:
Հաստատուն	Constant	Արժեք, որը ծրագրի աշխատանքի ընթացքում չի փոխվում:
Տվյալների բազա	Database	Կարգավորված տվյալների հավաքածու, որը պահվում է համակարգչում:
Օպերացիոն համակարգ	Operating System	Ծրագրային ապահովում, որը կառավարում է համակարգչի ռեսուրսները:
Կոմպիլյատոր	Compiler	Ծրագիր, որը ծրագրավորման լեզվի կոդը թարգմանում է մեքենայական կոդի:
Ինտերպրետատոր	Interpreter	Ծրագիր, որը կարդում և կատարում է կոդը տող առ տող:
Ցանց	Network	Համակարգիչների և սարքերի միացություն՝ տվյալների փոխանակման համար:
IP հասցե	IP Address	Ցանցին միացված յուրաքանչյուր սարքի եզակի նույնականացման համար:
Միջնապատ	Firewall	Ցանցային անվտանգության համակարգ, որը զտում է մուտքային ու ելքային տրաֆիկը:
Կոդավորում	Coding	Հրահանգների գրման գործընթաց համակարգչի համար հասկանալի լեզվով:
Վեբ կայք	Website	Փոխկապակցված վեբ էջերի հավաքածու համացանցում:
Բրաուզեր	Browser	Ծրագիր վեբ էջերը դիտելու համար (օր.՝ Chrome, Firefox):
Սերվեր	Server	Հզոր համակարգիչ, որը տրամադրում է ծառայություններ այլ սարքերի:
Կլիենտ	Client	Ծրագիր կամ սարք, որը դիմում է սերվերին ծառայություն ստանալու համար:
Հիշողություն (RAM)	RAM (Random Access Memory)	Օպերատիվ հիշողություն, որտեղ ժամանակավորապես պահվում են աշխատող ծրագրերի տվյալները:
Մշակիչ (Պրոցեսոր)	CPU (Central Processing Unit)	Համակարգչի «ուղեղը», որը կատարում է հաշվարկներ և հրահանգներ:
Կոշտ սկավառակ	HDD / SSD	Սարք՝ տվյալների երկարաժամկետ պահպանման համար:
Սխալ (Բագ)	Bug	Սխալ ծրագրի կոդում, որը բերում է անսպասելի աշխատանքի:
Վրիպազերծում	Debugging	Ծրագրի կոդում առկա սխալների հայտնաբերման և ուղղման գործընթաց:
Մայր պլատա	Motherboard	Հիմնական տպատախտակ, որին միանում են համակարգչի բոլոր մյուս մասերը:
Սնուցման բլոկ	Power Supply	Սարք, որը էլեկտրական հոսանքը փոխակերպում և բաշխում է համակարգչի ներսում:
Բայթ	Byte	Տվյալների չափման միավոր (հավասար է 8 բիթի):
Բիթ	Bit	Տեղեկատվության նվազագույն միավոր (ընդունում է 0 կամ 1 արժեք):
Կիլոբայթ	Kilobyte (KB)	Հավասար է մոտ 1024 բայթի:
Մեգաբայթ	Megabyte (MB)	Հավասար է 1024 կիլոբայթի:
Գիգաբայթ	Gigabyte (GB)	Հավասար է 1024 մեգաբայթի:
Տերաբայթ	Terabyte (TB)	Հավասար է 1024 գիգաբայթի:
Աղբյուրի կոդ	Source Code	Ծրագրավորման լեզվով գրված սկզբնական տեքստ:
Մեքենայական կոդ	Machine Code	Զրոներից և մեկերից բաղկացած կոդ, որն անմիջապես հասկանում է պրոցեսորը:
Հայելային սերվեր	Mirror Server	Սերվերի կրկնօրինակ, որն ապահովում է տվյալների հասանելիությունը:
Կիբերհարձակում	Cyberattack	Չարամիտ գործողություն համակարգչային ցանցերի կամ տվյալների դեմ:
Գաղտնաբառ	Password	Գաղտնի նիշերի հավաքածու հաշիվ մուտք գործելու համար:
Կոդավորում (Գաղտնագրում)	Encryption	Տվյալների վերածում անընթեռնելի ձևաչափի՝ անվտանգության համար:
Ապակոդավորում	Decryption	Գաղտնագրված տվյալների վերականգնում սկզբնական տեսքին:
Վիրուս	Computer Virus	Վնասակար ծրագիր, որը ինքնավերարտադրվում և վնասում է համակարգը:
Հակավիրուս	Antivirus	Ծրագիր վնասակար ծրագրերի հայտնաբերման և հեռացման համար:
Լրտեսող ծրագիր	Spyware	Ծրագիր, որը գաղտնի հավաքում է օգտատիրոջ մասին տեղեկություններ:
Ֆիշինգ	Phishing	Խարդախություն՝ օգտատերերի գաղտնի տվյալները (գաղտնաբառեր) գողանալու նպատակով:
Բանալի	Key (in DB)	Դաշտ կամ դաշտերի խումբ տվյալների բազայում գրառումները միարժեք նույնականացնելու համար:
Հարցում	Query	Հրահանգ կամ պահանջ տվյալների բազայից տեղեկություն ստանալու համար:
Օբյեկտ	Object	Ծրագրավորման մեջ (OOP) տվյալների և դրանց հետ աշխատող ֆունկցիաների միավորում:
Դաս	Class	Կաղապար կամ նմուշ օբյեկտներ ստեղծելու համար:
Ֆունկցիա	Function	Կոդի բլոկ, որը կատարում է որոշակի հաշվարկ կամ գործողություն:
Մեթոդ	Method	Ֆունկցիա, որը պատկանում է որևէ դասի կամ օբյեկտի:
Զանգված	Array	Միատեսակ տվյալների հավաքածու մեկ ընդհանուր անվան տակ:
Ցիկլ	Loop	Կոդի կրկնվող հատված՝ պայմանի բավարարման դեպքում:
Պայմանական օպերատոր	Conditional Statement	Կառուցվածք (if-else), որը փոխում է ծրագրի հոսքը՝ կախված պայմանից:
Մուտքային սարք	Input Device	Սարք համակարգիչ տվյալներ ներմուծելու համար (ստեղնաշար, մկնիկ):
Ելքային սարք	Output Device	Սարք տվյալները արտածելու համար (մոնիտոր, տպիչ):
Բիթային դաշտ	Bitwise Field	Հիշողության կառուցվածք՝ բիթային մակարդակով մշակման համար:
Հավելված	Application (App)	Ծրագիր, որը նախատեսված է օգտատիրոջ որևէ խնդիր լուծելու համար:
Համակարգչային մկնիկ	Computer Mouse	Մատնանշող սարք էկրանի վրա կուրսորը շարժելու համար:
Ստեղնաշար	Keyboard	Սարք տեքստեր և հրահանգներ մուտքագրելու համար:
Մոնիտոր	Monitor	Էկրան՝ գրաֆիկական տեղեկատվությունը ցուցադրելու համար:
Տպիչ	Printer	Սարք թվային փաստաթղթերը թղթի վրա տպելու համար:
Սկաներ	Scanner	Սարք թղթային փաստաթուղթը թվային պատկերի վերածելու համար:
Աշխատասեղան	Desktop	Օպերացիոն համակարգի հիմնական էկրանը պատկերակներով:
Պանակ	Folder	Ֆայլերը և այլ պանակներ խմբավորելու և պահելու տեղ:
Ֆայլ	File	Տվյալների ամբողջություն, որն ունի անուն և պահվում է կրիչի վրա:
Ընդլայնում	Extension	Ֆայլի անվան վերջին մասը, որը ցույց է տալիս նրա տեսակը (օր.՝ .html, .txt):
Բուֆեր	Buffer	Հիշողության ժամանակավոր հատված տվյալների փոխանցման ընթացքում:
Փոխանակման բուֆեր	Clipboard	Հիշողության տիրույթ պատճենված կամ կտրված տեքստի/պատկերի համար:
Արհեստական բանականություն	Artificial Intelligence (AI)	Համակարգչային համակարգերի կարողությունը՝ նմանակելու մարդկային մտածողությունը:
Մեքենայական ուսուցում	Machine Learning	ԱԲ-ի ճյուղ, որտեղ համակարգերը սովորում են տվյալների հիման վրա:
Խորը ուսուցում	Deep Learning	Մեքենայական ուսուցման ենթատեսակ՝ արհեստական նյարդային ցանցերով:
Նյարդային ցանց	Neural Network	Մարդու ուղեղի կառուցվածքը նմանակող ալգորիթմների համակարգ:
Բաց կոդով	Open Source	Ծրագրային ապահովում, որի սկզբնական կոդը բաց է բոլորի համար:
Փակ կոդով	Proprietary Software	Ծրագիր, որի կոդը փակ է և պաշտպանված հեղինակային իրավունքով:
Հրամանային տող	Command Line	Միջավայր՝ համակարգին տեքստային հրահանգներ տալու համար:
Տերմինալ	Terminal	Միջերես հրամանների մուտքագրման և համակարգի հետ շփման համար:
Վիրտուալ մեքենա	Virtual Machine	Համակարգչի ծրագրային էմուլացիա, որն աշխատում է որպես առանձին սարք:
Էմուլատոր	Emulator	Ծրագիր, որը թույլ է տալիս մի համակարգում գործարկել այլ համակարգի համար նախատեսված հավելվածներ:
Համաշխարհային սարդոայն ցանց	World Wide Web (WWW)	Համացանցում միմյանց հետ կապված վեբ էջերի և փաստաթղթերի համակարգ:
Համացանց	Internet	Գլոբալ համակարգչային ցանցերի միացյալ համակարգ:
Հղում	Hyperlink	Տեքստ կամ պատկեր, որի վրա սեղմելիս անցնում ես այլ էջ կամ վայր:
Դոմենային անուն	Domain Name	Կայքի հասցեն տեքստային տեսքով (օր.՝ google.com):
Հոսթինգ	Hosting	Ծառայություն, որը տրամադրում է տարածք սերվերում՝ կայքը առցանց պահելու համար:
Բանալի բառ	Keyword	Հիմնական բառ որոնման կամ ծրագրավորման մեջ:
Արխիվացում	Archiving	Ֆայլերի չափի փոքրացում և միավորում մեկ ընդհանուր ֆայլի մեջ:
Կրկնօրինակում	Backup	Տվյալների պատճենների ստեղծում՝ կորուստներից խուսափելու համար:
Ինտերֆեյս	Interface	Միջերես օգտատիրոջ և համակարգչի կամ ծրագրի միջև հաղորդակցության համար:
Գրաֆիկական միջերես	GUI (Graphical User Interface)	Միջերես, որտեղ օգտագործվում են պատկերակներ, կոճակներ և մենյուներ:
Տրամաբանական սխալ	Logical Error	Սխալ ծրագրի ալգորիթմում, երբ այն աշխատում է, բայց տալիս է սխալ արդյունք:
Սինտաքսիս	Syntax	Ծրագրավորման լեզվի քերականական կանոնների ամբողջություն:
Հանգույց	Node	Ցանցի կամ տվյալների կառուցվածքի (ծառ, ցուցակ) առանձին տարր:
Ցուցիչ	Pointer	Փոփոխական, որը պահում է հիշողության մեկ այլ բջջի հասցեն:
Դինամիկ հիշողություն	Dynamic Memory	Հիշողություն, որը հատկացվում է ծրագրի աշխատանքի ընթացքում:
Ստատիկ հիշողություն	Static Memory	Հիշողություն, որը նախօրոք է հատկացվում և չի փոխվում:
Արձանագրություն	Protocol	Ցանցում տվյալների փոխանակման կանոնների համակարգ (օր.՝ HTTP, FTP):
Փաթեթ	Packet	Ցանցով փոխանցվող տվյալների փոքր չափաբաժին:
Մեգահերց	Megahertz (MHz)	Հաճախության չափման միավոր (միլիոն հերց վայրկյանում):
Գիգահերց	Gigahertz (GHz)	Հաճախության չափման միավոր (միլիարդ հերց վայրկյանում):